logo

fb youtube rss

Σύνδεση

Προτάσεις

ΕΝΑΣ ΚΑΤΑΠΕΛΤΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ

Κόνραντ Λόρεντς: Τα 8 θανάσιμα αμαρτήματα του πολιτισμού μας

Κόνραντ Λόρεντς: Τα 8 θανάσιμα αμαρτήματα του πολιτισμού μας

Ηταν διδάκτωρ της ιατρικής και της φιλοσοφίας, βιολόγος, ηθολόγος και ψυχολόγος, ιδρυτής του κλάδου της συγκριτικής συμπεριφοράς και νομπελίστας στοχαστής. Στο βιβλίο του o Κόνραντ Λόρεντς αναφέρει τις οκτώ αιτίες που, κατά τη γνώμη του, οδηγούν αναπόδραστα στο τέλος του ανθρώπου.


Το βιβλίο Τα 8 θανάσιμα αμαρτήματα του πολιτισμού μας κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Θυμάρι.

1) Ο υπερπληθυσμός

Ο Λόρεντς δεν εστιάζει στο πληθυσμιακό πρόβλημα κάποιων χωρών (Κίνα, Ινδία κλπ), αλλά το αντιμετωπίζει ως παγκόσμιο φαινόμενο το οποίο έχει διαστρεβλώσει την ανθρώπινη συμπεριφορά εν γένει.

Η πιο καταστροφική έκφανση αυτού του προβλήματος είναι η υπέρμετρη αστικοποίηση.

Ο συνωστισμός στις πόλεις και η αστική ανωνυμία που τον συνοδεύει «όχι μόνο οδηγεί έμμεσα σε απάνθρωπες πράξεις, που προκαλούνται από την εξάντληση και την προοδευτική εξαφάνιση των επαφών, αλλά αποτελεί την άμεση αιτία μιας ολόκληρης επιθετικής συμπεριφοράς.»

Καθημερινά στις πόλεις συναντάμε τόσους πολλούς ανθρώπους, βλέπουμε τόσα πολλά πρόσωπα, που καταλήγουμε να μη δίνουμε σημασία σε κανέναν. Τις περισσότερες φορές είναι μόνο ένα εμπόδιο που στέκεται μπροστά μας στην τράπεζα, στο σούπερ-μάρκετ, στο λεωφορείο.

Στο οικοδομικό τετράγωνο όπου είναι το σπίτι σας μπορεί να ζουν χίλιοι άνθρωποι. Σκεφτείτε πόσους γνωρίζετε από αυτούς και σε πόσους λέτε έστω μια καλημέρα. Αντίθετα σε ένα χωριό χιλίων κατοίκων όλοι γνωρίζονται –ακόμα και αν δεν συμπαθιούνται ιδιαίτερα. Και σίγουρα υπάρχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να σας βοηθήσει ο συγχωριανός σας παρά κάποιος που ζει στην παρακάτω πολυκατοικία.

Κι αν κάποιοι υποστηρίζουν ότι η ζωή στην πόλη είναι ό,τι καλύτερο, θα πρέπει να μας εξηγήσουν γιατί όποιος «ανεβαίνει» στην κοινωνική κλίμακα μετακομίζει προς λιγότερο πυκνοκατοικημένες περιοχές.

Αν κλείσεις εκατό ποντίκια σε ένα κλουβί για δέκα αυτά θα αρχίσουν να αλληλοεξοντώνονται, ακόμα κι αν έχουν τροφή.

2) Η ερήμωση του περιβάλλοντος

Εδώ ο Λορεντς κάνει μια γρήγορη αναφορά στην οικολογία και στην εξάρτηση του ανθρώπου από τη γήινη σφαίρα. Όμως ασχολείται περισσότερο με την ερήμωση της ψυχής του ανθρώπου, απόρροια της απομάκρυνσης του από τη φύση. Παρομοιάζει τις πόλεις με κακοήθεις όγκους, οι οποίοι αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα.

«Ο άνθρωπος», γράφει, «από τη φυλογένεση του δεν είναι κατασκευασμένος όπως ο τερμίτης ή το μυρμήγκι, ώστε να μπορεί να ανέχεται τη μετατροπή του σε στοιχείο ανώνυμο και απόλυτα εναλλάξιμο, ανάμεσα σε εκατομμύρια άλλα, απολύτως ομοιόμορφστα ελληνικά από τις εκδόσεις Θυμάρια, άτομα.»στα ελληνικά από τις εκδόσεις Θυμάρι

Ο άνθρωπος των πόλεων αλλοτριώνεται γιατί ζει σε ένα περιβάλλον στο οποίο είναι αποκομμένος από τη φύση.

«Η ομορφιά της φύσης είναι αναγκαία για την πνευματική και ηθική υγεία του ανθρώπινου όντος.»

Δεν είναι τυχαίο ότι με την πρώτη ευκαιρία «εκδράμουμε στας εξοχάς», όπου αναπνέουμε για λίγο με όλη τη δύναμη των πνευμόνων μας, αγαλλιάζοντας στη θέαση του τοπίου, πριν επιστρέψουμε στη μιζέρια των σύγχρονων ανθρωποτροφείων, των διαμερισμάτων, και στην ασχήμια της ζωής μας, έτσι όπως την έχουμε αποδεχτεί.

3) Ο πυρετός του ανταγωνισμού

«Το πιο ηλίθιο προϊόν της ειδικής εσωτερικής επιλογής είναι ο ρυθμός της εργασίας του σύγχρονου ανθρώπου», ξεκινάει το κεφάλαιο αυτό ο Λόρεντς.

Η συντριπτική πλειονότητα των σύγχρονών μας δεν αποδίδει πια σημασία σε τίποτα παρά μόνο στη επιτυχία, και κάθε μέσο κατάλληλο γι' αυτό φαίνεται, εσφαλμένα, σαν να αποτελεί μια αυθύπαρκτη αξία.

Το άγχος μήπως μας ξεπεράσουν οι άλλοι, το άγχος μήπως δεν καταφέρουμε να αποκτήσουμε όλα όσα «μπορούμε» να αποκτήσουμε, το άγχος μήπως αποτύχουμε, συμβάλλει στην αποστέρηση του ανθρώπου από τις βαθύτερες ιδιότητες του. Μία από αυτές είναι η σκέψη (ο στοχασμός, θα έλεγα διορθώνοντας τον μεταφραστή του βιβλίου).

Οι άνθρωποι υποφέρουν από νευρική και ψυχική υπερένταση, που τους επιβάλλει ο ανταγωνισμός με τους ομοίους του. Η καθημερινότητα είναι τόσο τρομακτική, τόσο ανταγωνιστική, που δεν υπάρχει χρόνος για περισυλλογή.

«Ακόμα κι αν δεχτούμε», έγραφε προφητικά ο Λόρεντς το 1973, «με αδικαιολόγητη αισιοδοξία, ότι ο πληθυσμός της Γης δε θα συνεχίσει να αυξάνεται με τον ρυθμό που γνωρίζουμε σήμερα, θα πρέπει να είμαστε βέβαιοι ότι ο οικονομικός ανταγωνισμός της ανθρωπότητας με τον εαυτό της θα αρκέσει για να τον οδηγήσει στον αφανισμό.»

4) Αισθητηριακή εντροπία

Το καταναλωτικό μοντέλο ζωής, έτσι όπως έχει επικρατήσει να αποκαλούμε τη συμπεριφορά του homo consumer, προωθεί την άμεση ικανοποίηση όλων των αναγκών, με έμφαση στις πλασματικές ανάγκες.

Η ανάγκη του ανθρώπου για επικοινωνία έχει μετουσιωθεί σε «ανάγκη» για το τελευταίο μοντέλο κινητού τηλεφώνου και την απαιτούμενη τηλεφωνική σύνδεση, με την οποία μπορείς να «μιλάς συνέχεια».

Ο άνθρωπος πρέπει να έχει (έτσι τον έχουν πείσει) άμεσα ότι θέλει να έχει (ό,τι τον έχουν πείσει ότι θέλει να έχει). Αν του στερήσεις αυτό το «δικαίωμα» αισθάνεται μειονεκτικός.

«Προκαλείται έτσι μια ανυπόμονη απαίτηση για άμεση ικανοποίηση κάθε επιθυμίας. Η λαχτάρα αυτή ευνοείται από μια κοινωνία, όπου οι παραγωγοί σπρώχνουν το κοινό προς την κατανάλωση. Και είναι εκπληκτική η διαπίστωση ότι οι καταναλωτές δεν αντιλαμβάνονται μέχρι ποιο βαθμό έγιναν σκλάβοι των ευκολιών πληρωμής του συστήματος της εξόφλησης με δόσεις.»

Την ίδια στιγμή η υπερπληθώρα ερεθισμάτων και πιθανών στόχων τον οδηγεί στην αποχαύνωση. Ο καταιγισμός πληροφοριών από την τηλεόραση και το διαδίκτυο προσφέρει πολύ λιγότερα από την ανάγνωση ενός βιβλίου. Η δυνατότητα να αποθηκεύσεις στο σκληρό σου δίσκο όλη τη δισκογραφία του αγαπημένου σου καλλιτέχνη δεν σου εξασφαλίζει και το χρόνο για να την ακούσεις.

Ο ίδιος ο άνθρωπος δεν παράγει τίποτα με τα χέρια του (πολλές φορές ούτε το φαγητό του), παρά μόνο χρήματα για να αγοράσει όσα «χρειάζεται». Και με αυτά τα αντικείμενα το συναισθηματικό δέσιμο είναι μηδενικό, αφού με την πρώτη ευκαιρία θα τα πετάξει για να αγοράσει κάτι καινούριο. «Κατασκευάστε προϊόντα που να είναι ήδη παλιά», είναι το σύνθημα των εταιριών τεχνολογίας.

Μπορείτε να δείτε με πόσο περισσότερη ευχαρίστηση ένας άνθρωπος θα φορέσει το κασκόλ που έπλεξε μόνος του (και ας μην είναι τόσο ευπαρουσίαστο όσο το εργοστασιακό) ή θα φάει την ντομάτα που καλλιέργησε στον κήπο του. Ο κόπος που χρειάζεται για να παραχθεί ένα αντικείμενο είναι ευθέως ανάλογος της ευχαρίστησης που νιώθει ο παραγωγός.

Την ίδια στιγμή πασχίζουμε να εκμηδενίσουμε κάθε δυσάρεστο συναίσθημα, όχι καταπολεμώντας την αιτία του, αλλά φυγοπονώντας. Δεν είναι μόνο τα αντικαταθλιπτικά που πλέον είναι πιο συνήθη από τα αντιπυρετικά. Μια ολόκληρη βιομηχανία ευεξίας έχει στηθεί στη γρήγορη και χωρίς κόπο απώθηση κάθε δυσάρεστης σκέψης

5) Ο γενετικός μαρασμός

Αυτό είναι από τα πιο δύσκολα κεφάλαια του βιβλίου, αλλά θα προσπαθήσω να αποδώσω το νόημα του όσο καλύτερα μπορώ –σε τόσο λίγες γραμμές.

Στα περισσότερα ζώα, και ειδικά στα πρωτεύοντα, υπάρχει ένας μηχανισμός προστασίας του είδους. Τα αρσενικά, για παράδειγμα, θα διεκδικήσουν το δικαίωμα τους στην αναπαραγωγή, αλλά δε θα σκοτώσουν τον αντίζηλο ούτε θα βιάσουν το θηλυκό.

Για να εξασφαλίσει μεγαλύτερο μερίδιο τροφής, ένας χιμπαντζής, συχνά καταφεύγει στην απάτη. Όμως ποτέ δε θα κρατήσει όλη την τροφή για τον εαυτό του, καταδικάζοντας έτσι τα αδύναμα μέλη της ομάδας σε θάνατο από ασιτία.

Τα πρωτεύοντα γνωρίζουν ότι η επιβίωση τους βασίζεται στη συνοχή της ομάδας, έτσι δεν ξεπερνάνε τα όρια –σκοτώνοντας ένα άλλο μέλος της.

Στους ανθρώπους αυτός ο μηχανισμός επιβίωσης και αυτοσυντήρησης έχει ατροφήσει ή μάλλον έχει υπερκεραστεί εξαιτίας της εφευρετικότητας του. Η νοημοσύνη του τον κάνει να συμπεριφέρεται πιο ηλίθια από τους λιγότερο νοήμονες «συγγενείς» του.

Είναι πολύ πιο εύκολο να σκοτώσεις κάποιον εξ' αποστάσεως παρά με τα χέρια σου. Οι δολοφονίες με στραγγαλισμό είναι εκατομμύρια φορές πιο σπάνιες από τις δολοφονίες με όπλο. Πόσο μάλλον όταν εξοντώνεις τον άλλον οικονομικά, όχι μόνο χωρίς να τον αγγίζεις, αλλά χωρίς να τον γνωρίζεις.

Κάποιοι θα πουν ότι πάντα ο άνθρωπος ήταν λύκος για το συνάνθρωπο του, όμως δεν είναι λύση να αποδεχόμαστε την εγκληματική συμπεριφορά ως ιστορική αναγκαιότητα.

6) Η ρήξη με την παράδοση

Εδώ κάποιοι, ιδιαίτερα οι νεότεροι, θα παραξενευτούν. Έχουμε ταυτίσει την παράδοση με τη συντηρητικότητα, και θεωρούμε ότι κάθετι καινοτόμο/επαναστατικό πρέπει να είναι απαλλαγμένο από τις «παλιές ιδέες».

Αυτό είναι λάθος. Ο μόνος τρόπος για να «ξεκινήσουμε από την αρχή» είναι να επιστρέψουμε στα σπήλαια και να προσπαθούμε να ανάψουμε φωτιά τρίβοντας ξύλα. Δεν μπορούμε να δούμε παραπέρα αν δεν πατήσουμε στους ώμους γιγάντων.

Ο Λόρεντς, παρότι επιστήμονας, πιστεύει ότι τα μη ορθολογικά πολιτισμικά αποθέματα γνώσεων πρέπει να διατηρηθούν και να μελετηθούν.

«Όποιος αρνείται συστηματικά κάθε αξία της σοφίας των παλαιότερων και κάθε έννοια της παράδοσης, υποπίπτει στο σοβαρό σφάλμα να πιστέψει ότι η επιστήμη είναι ικανή να δημιουργήσει από το μηδέν, και μόνο με τη λογική, έναν πλήρη πολιτισμό, με όλα όσα περιλαμβάνει.»

Ως ζώα και ως άνθρωποι είμαστε προϊόντα της φυσικής εξέλιξης και της πολιτιστικής εξέλιξης. Μέρος της πολιτιστικής συνέχειας είναι η γλώσσα κάθε λαού και οι ιδιωματισμοί, τα ήθη και τα έθιμα, οι παραδόσεις, η θρησκεία (ακόμα κι αν είσαι άθρησκος), η ιστορία, οι μύθοι, η μαγειρική, η μουσική, οι δεισιδαιμονίες και οι ενδυμασίες.

Διαγράφοντας το παρελθόν χάνουμε την ουσία του παρόντος, αφού ένας άνθρωπος χωρίς ρίζες δεν είναι τίποτα άλλο από έρμαιο των εκάστοτε εξωτερικών πιέσεων και καταστάσεων.

Η ισοπεδωτική παγκοσμιοποίηση, όπου όλοι οι άνθρωποι αναπαράγουν μοντέλα συμπεριφοράς νεόδμητα, τα οποία δεν έχουν καμία αναφορά και καμία σχέση με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε λαού, δεν δημιουργεί «πολίτες του κόσμου», αλλά ομοιόμορφα –και εύκολα στο χειρισμό- όντα.

Αυτή η ομοιομορφία, η έλλειψη ποικιλότητας και προσωπικότητας, ταιριάζει φυλογενετικά στα μυρμήγκια, αλλά όχι στους ανθρώπους.

7) Η υποταγή στο δόγμα

Ο άνθρωπος, δυστυχώς, έχει έμφυτη ροπή στο δογματισμό.

Αυτό συμβαίνει για δύο λόγους:

Πρώτον, γιατί είναι πιο εύκολο να αποδεχτείς άκριτα τις προκατασκευασμένες ιδέες παρά να τις αξιολογήσεις. Το να ζητωκραυγάζεις και να καταδικάζεις απαιτεί μικρότερη νοητική προσπάθεια από το να σκέφτεσαι.

Δεύτερον, γιατί οι άνθρωποι –όπως όλα τα ζώα- έχουμε ανάγκη να ανήκουμε σε ομάδες.

Ο άνθρωπος, μετά από χιλιάδες χρόνια θρησκευτικής κατήχησης, πιστεύει ότι κατέχει –μόνος αυτός ανάμεσα στα υπόλοιπα ζώα- δύο ειδικά, αποκλειστικά ανθρώπινα, χαρακτηριστικά: Ψυχή και ελευθερία επιλογής.

Το πρώτο, η ψυχή, είναι θέμα πίστης και δεν μπορούμε να το αμφισβητήσουμε. Όσοι νομίζουν ότι μπορούν να αποδείξουν την ύπαρξη ή την έλλειψη θεού με τη λογική δεν έχουν καταλάβει τίποτα για τη φύση του ανθρώπου –πόσο μάλλον για τη φύση του θεού.

Το δεύτερο, η ελευθερία επιλογής, είναι ένα από τα δυσκολότερα φιλοσοφικά-θεολογικά-επιστημονικά ζητήματα: Οι αποφάσεις μας και οι πεποιθήσεις μας διαμορφώνουν τις καταστάσεις ή μήπως οι καταστάσεις μας διαμορφώνουν;

Συνήθως η αποδοχή της «γραμμής» ενός δόγματος έρχεται μετά την είσοδο σε αυτό, αν και υπάρχουν κάποια στοιχεία που μας προδιαθέτουν να αποδεχτούμε ένα δόγμα και όχι το αντίθετο ή κάποιο παρόμοιο.

Ένας έφηβος, για παράδειγμα, θα ενταχτεί σε μια ναζιστική οργάνωση για λόγους που δεν σχετίζονται με τη ναζιστική ιδεολογία, ίσως επειδή του αρέσουν τα μαύρα ρούχα και η παραφιλολογία της βίας ή επειδή θέλει να έρθει σε αντίθεση με τους γονείς του. Μέσα στην ομάδα θα ενστερνιστεί το δόγμα και θα αρχίσει να σκέφτεται, να μιλάει, να συμπεριφέρεται όπως οι αυθεντίες, τα πρότυπα της ομάδας.

Αυτό ισχύει για κάθε κομματική οργάνωση, θρησκευτική ομάδα ή επιστημονική κοινότητα. Ο κομμουνιστής θα χρησιμοποιεί τους όρους του διαλεκτικού υλισμού, ο Μάρτυρας του Ιεχωβά θα μοιράζει φυλλάδια και ο ψυχίατρος θα χλευάζει τους ψυχολόγους.

Όλοι πιστεύουν ότι πράττουν ελεύθερα, χωρίς να αντιλαμβάνονται ότι η «ελευθερία» τους είναι δογματική.

Το υπέρτατο παγκόσμιο δόγμα όμως, έτσι όπως δεν έχει ξανασυμβεί στην ανθρωπότητα, είναι η πεποίθηση ότι ο μόνος ορθολογικός τρόπος συμπεριφοράς είναι αυτός που συνδέεται με το ανταγωνιστικό/καταναλωτικό πρότυπο, που αναφέραμε προηγουμένως.

Όποιος άνθρωπος θα αντιταχτεί ή θα προσπαθήσει να μην απορροφηθεί από το σύγχρονο τρόπο ζωής θεωρείται γραφικός ή άρρωστος ή επικίνδυνος.

8) Τα πυρηνικά όπλα

Σε αυτό το «αμάρτημα» ο Λόρεντς αφιερώνει μία μόλις σελίδα!

«Η απειλή αυτή», γράφει, «είναι ευκολότερο να αποτραπεί. Φτάνει να μην κατασκευάσουμε (τη βόμβα) ή να μην την ρίξουμε. Αν λάβουμε όμως υπόψη την απίστευτη συλλογική βλακεία της ανθρωπότητας, τότε καταλαβαίνουμε ότι ακόμα κι αυτό είναι αρκετά δύσκολο για να το πετύχουμε».

Ποιός είναι

Ο Κόνραντ Λόρεντς (Konrad Lorenz) (1903-1989) ήταν Αυστριακός ζωολόγος, ηθολόγος και ορνιθολόγος που γεννήθηκε στην Βιέννη και έκανε σημαντκές μελέτες σχετικά με την συμπεριφορά των ζώων.
Πραγματοποίησε έναν μεγάλο αριθμό πειραμάτων και παρατηρήσεων για το ένστικτο και την ικανότητα μάθησής τους, καθώς και την ερωτροπία, την αναπαραγωγή και την φροντίδα των μικρών. Η θεωρία, όμως που τον έκανε διάσημο ήταν εκείνη της εγχάραξης (imprinting), δηλαδή η διαδικασία που διενεργείται μόλις λίγες ώρες μετά την γέννηση, και μέσω της οποίας ένας νεοσσός νιώθει ενστικτωδώς την έλξη προς την μητέρα του ή το άτομο που θα δει πρώτα μπροστά του.
Επιπλέον, μελέτησε την επιθετικότητα ως μέσο που βοηθά στην επιβίωση των ειδών του ζωικού βασιλείου. Το πιο γνωστό του βιβλίο είναι το: « Μιλούσα με τα θηρία, τα ψάρια και τα πουλιά », τίτλος εμπνευσμένος από τον μύθο σύμφωνα με τον οποίο ο βασιλιάς Σολομώντας, με την βοήθεια ενός δαχτυλιδιού, μιλούσε με τα ζώα.
Ο Λόρεντς υποστήριζε πως μπορούσε να τους μιλήσει χωρίς να χρειάζεται το δαχτυλίδι. Το 1973, μοιράστηκε με τους συναδέλφους του, Καρλ φον Φρις και Νικολάας Τίνμπεργκεν, το βραβείο Νόμπελ Ιατρικής ή Φυσιολογίας.
Το 1973, τη χρονιά που πήρε το νόμπελ ιατρικής και φυσιολογίας, εξέδωσε ένα διαφορετικό βιβλίο με τίτλο: «Τα 8 θανάσιμα αμαρτήματα του πολιτισμού μας». Σε αυτό αναφέρει τις οκτώ αιτίες που, κατά τη γνώμη του, οδηγούν αναπόδραστα στο τέλος του ανθρώπου. Το βιβλίο κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Θυμάρι. Aπό την wikipedia

Ο νομπελίστα στοχαστής

Αυτό είναι το ερευνητικό Ινστιτούτο στην Αυστρία που φέρει το όνομά του

ANDROGYNO

Οι ανιχνεύσιμες διαφορές ψυχισμού στα δύο φύλα. Του Μ. Καλόπουλου

 

Σ’ αυτή την σκληρή κυνηγετική περίοδο, σμιλεύτηκαν πολλά από τα σύγχρονα πνευματικά μας χαρακτηριστικά… η διαφορά ευφυΐας μεταξύ ανδρών, καθώς και η εγκεφαλική διαφοροποίηση ανδρών και γυναικών, όπου η χρόνια διαφορά ρόλων, έδωσε μια ευδιάκριτη διαφοροποίηση πνευματικότητας.

Συχνά μη έχοντας κάτι καλύτερο να πω, για την ολοφάνερη διαφορετική πνευματική συγκρότηση ανδρών και γυναικών, λέω πως τα δύο αυτά όντα, άνδρας και γυναίκα ανέπτυξαν δύο εντελώς διαφορετικούς τύπους νοημοσύνης, εξωτερικού και εσωτερικού χώρου αντιστοίχως. Θα προσπαθήσω δε, εντελώς περιληπτικά και πρόχειρα, να αφήσω πίσω μου αυτή την δυσδιάκριτη αίσθηση, που δυστυχώς δεν βλέπω πουθενά γραμμένη.

Μ’ αυτή την ομολογουμένως αδέξια προσέγγισή μου, θέλω να πω, πως είναι εκείνες οι πανάρχαιες συνθήκες των διαφορετικών απαιτήσεων στους ρόλους ανδρών και γυναικών, που διαχώρισαν αισθητά τις αντιδράσεις και την πνευματική συγκρότηση των δύο φύλων. Στην πολυχιλιετή κατοίκηση σε σπήλαια ή νομαδικούς συνοικισμούς συμβίωσης, οι διαφορετικοί ρόλοι των δύο φύλων, υπήρξαν καθοριστικοί, για τον μέχρι σήμερα ομολογουμένως διαφορετικό ψυχισμό τους.

Ο γυναικείος ψυχισμός, καθηλωμένος από τον τεράστιο όγκο των απαιτήσεων της μητρότητας, απέκτησε δικά του ιδιαίτερα αισθητήρια και ικανότητες, κυρίως διαχείρισης απαιτήσεων "εσωτερικού χώρου". Ο όρος (λόγω έλλειψης καλύτερου) μπορεί να είναι πρόχειρος και εξαιρετικά αδόκιμος, αλλά θέλει να τονίσει την χρόνια επίδραση στον ψυχισμό ενός άτομου, που σε περιορισμένο χώρο, αντιμετωπίζει καταστάσεις υψηλών απαιτήσεων, όπως η αρμονική συγκατοίκηση, η εξασφάλιση συντρόφου, αλλά και η γέννηση και η ανατροφή παιδιών.

Ως τροφός, ανέπτυξε μηχανισμούς προστασίας των παιδιών της και εξ αυτού οι γυναίκες μέχρι σήμερα διαθέτουν πολλαπλάσια ικανότητα γεύσης και όσφρησης απ’ την αντίστοιχη των ανδρών.

Οι συνεχείς διεκδικήσεις του αναγκαίου ιδιαίτερου δικού της χώρου, από τα υπόλοιπα θηλυκά μέλη της φυλής, την έκαναν αυτό που συχνά είναι και σήμερα, φίλερις, φιλύποπτη και διεκδικητική προς τις υπόλοιπες θηλυκές του ίδιου χώρου. Ιδιότητες άκρως απαραίτητες για την επιβίωση και της δικής της οικογένειας, στα ασφαλή όρια της φυλής.

Η ζωτική εξάρτησή της απ’ τον σύντροφό της, αρσενικό προμηθευτή τροφής, την οδήγησαν επίσης στη συχνή ανίχνευση της συναισθηματικής αντοχής του συντρόφου της. Μια τέχνη που ζει μέσα της ακόμα, δώρο εκείνης της περιόδου και που μόνο μια γυναίκα μπορεί να κατέχει σ’ αυτόν το βαθμό!

Κυρίως οι ανάγκες επιβίωσης των παιδιών της, την προίκισαν μ’ ένα ολόκληρο οπλοστάσιο εξασφάλισης προσοχής, αλλά και έντεχνης ανίχνευσης του βαθμού αφοσίωσης του αρσενικού συντρόφου της! Ανέπτυξε περίτεχνα συναισθηματικά τεχνάσματα και διαμόρφωσε όχι μόνο το ατελείωτο οπλοστάσιο της ιδιαίτερης παιχνιδιάρικης αυταρέσκειάς της, ως αντικείμενο προσοχής του αρσενικού, αλλά και τον ευρηματικό επιθετικό συναισθηματισμό της, που σαν ξαφνικό τεστ αντοχής, πρέπει να υποστεί σε ανύποπτο χρόνο ο αρσενικός, για να της δώσει το καθησυχαστικό μήνυμα του βαθμού της αφοσίωσής του, σ’ αυτήν και τα παιδιά της. Αν ο σύντροφος δεν την ακολουθήσει πρόθυμα και με υπομονή, στους δαιδαλώδεις δρόμους της συναισθηματικής της περιπλάνησης, αυτό θα είναι ένα σοβαρό σήμα κίνδυνου εγκατάλειψης, γι’ αυτήν και τα μελλοντικά πολύτιμα παιδιά της.

Υποθέτουμε λοιπόν, πως οι αναρίθμητες συναισθηματικές εξάρσεις των σημερινών γυναικών, έχουν γεννηθεί τότε, (απόρροια όλων εκείνων των ατελείωτων χιλιετηρίδων), που στόχο και σκοπό τους είχαν την διαρκή επιβεβαίωση της αφοσίωσης του αρσενικού. Πριν φύγει εκείνος για το πολυήμερο κυνήγι του, εκείνη έπρεπε να βρει τρόπο, να του αποσπάσει σοβαρά δείγματα του βαθμού της αφοσίωσής του, για να είναι σίγουρη πως θα τον δει να επιστρέφει ξανά και δεν θα την αφήσει ξεκρέμαστη σε μια σπηλιά να πεθάνει απ’ την πείνα. Έτσι εξασκήθηκε στο να εφευρίσκει οποιαδήποτε αφορμή συναισθηματικού τεστ, που θα την διαβεβαίωνε για τον ασφαλή βαθμό αφοσίωσης του αρσενικού!

Οι άνδρες απορούν ακόμα, που τα λογικά τους επιχειρήματα δεν έχουν ανταπόκριση στην αρχή μιας συζήτησης, αλλά μόνο πολλές βασανιστικές ώρες μετά. Τα ίδια τα επιχειρήματα και οι διαβεβαιώσεις σας, έχουν αποτέλεσμα μετά από πολύωρες επαναλήψεις, γιατί η διαφορετική αυτή ανθρώπινη "φυλή" (σχήμα λόγου χάριν έμφασης) που λέγεται γυναίκα… δεν προσέχει τι λέτε, αλλά πόσην ώρα είστε διαθέσιμος να τα λέτε! Θέλει να δοκιμάσει την υπομονή σας και όχι την λογική σας. Το δεύτερο, είναι πολύ καλύτερο κριτήριο αντοχής μιας σχέσης από το πρώτο!  

Απ’ την άλλη, ο άνδρας ανέπτυξε αυτό που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε (ελλείψει καλύτερου όρου) νοημοσύνη εξωτερικού χώρου! Εξ αυτού και η επιβεβαιωμένη, αισθητά καλύτερη αίσθηση προσανατολισμού των ανδρών!   

Οι αρχαίοι αυτοί κυνηγοί, ένωσαν τις δυνάμεις τους, σχηματίζοντας τις πρώτες οργανωμένες ομάδες "μάχης", καταστρώνοντας σχέδια για το πώς θα καταβάλλουν ευκολότερα και χωρίς απώλειες, τα πανίσχυρα εκείνα ζώα, που θα εξασφάλιζαν την διατροφή και την επιβίωση της φυλής.

Ο σύντροφος στο κυνήγι, ήταν ο άλλος τους εαυτός. Αυτό που σήμερα παρεξηγημένα ονομάζουμε υπερβολική φιλία μεταξύ ανδρών, (ειδικά στην εφηβεία), γεννήθηκε τότε, σαν αναγκαιότητα επιβίωσης στο κυνήγι, που τότε θύμιζε πόλεμο! Η επιβίωση του διπλανού σου, σήμαινε και τη δική σου επιβίωση! 

Σύντομοι, σαφέστατοι κώδικες συνεννόησης αναπτύχτηκαν μεταξύ τους. Ψίθυροι, γρυλισμοί ή απλά επιφωνήματα, έπρεπε να έχουν ακριβώς το ίδιο νόημα για όλους. Εδώ τα συναισθηματικά τεστ δεν έχουν νόημα, η απόλυτη υπακοή σε κώδικες ήταν το ζητούμενο. Κυβερνήτης της επιβίωσης η ξεκάθαρη συνεννόηση!

Έτσι, ενώ ο άνδρας αναγκάστηκε να δημιουργήσει μια ξεκάθαρη αντιστοιχία λόγων και έργων, ικανή να αξιοποιήσει την συνολική ομάδα, που θα του εξασφάλιζε την επιβίωση από ένα φονικό αντίπαλο, η γυναίκα ανέπτυξε και χρησιμοποίησε όλα τα εφόδιά της για την δημιουργία δεσμών, αλλά και ανίχνευσης αδυναμιών του τροφοδότη άνδρα.

Το παιχνίδι της θηρευτικής πανουργίας, ήταν λοιπόν αναγκαίο και για τους δύο. Στον άνδρα για την δημιουργία διατροφικών ευκαιριών και στη γυναίκα, για την δημιουργία οικογενειακής ισορροπίας.

Αν όλα αυτά αληθεύουν, τότε είναι εξηγήσιμο γιατί τα δύο διαφορετικά αυτά φύλα (άνδρας και γυναίκα) σήμερα, δεν μπορούν να υποθέσουν και να αποδεχθούν τα κληρονομημένα αυτά χαρακτηριστικά, που δικαιολογημένα τους διαφοροποιούν. Αντί να αναγνωρίσουν ως λειτουργικά υπαρκτές τις θεμελιώδεις αυτές διαφορές, που η ίδια η φυσική εξέλιξη σμίλεψε μέσα τους, προσπαθούν απεγνωσμένα να βρουν κοινό κώδικα συνεννοήσεων, που δυστυχώς δεν υποστηρίζεται από την κληρονομική αυτή διαφοροποίηση εκατοντάδων χιλιετιών και τις οποίες φυσικά, δεν μπόρεσαν να απαλείψουν οι τελευταίες ελάχιστες χιλιετίες.

Ο άνδρας παραπονιέται για την λογική "ανεπάρκεια" της γυναίκας και η γυναίκα για την έλλειψη συναισθηματικής αντοχής του ανδρός και την υπερβολική προσκόλλησή του στην φιλία. Αμφότεροι αγνοούν, πως τα δύο αυτά φύλα, απ’ την ίδια την μητέρα φύση, είναι σε τεράστιο βαθμό εντελώς διαφορετικά προικισμένα για τον ξεχωριστό τους ρόλο, που οι αμέτρητες χιλιετίες χάραξαν βαθιά στον ψυχισμό τους.

Αν αυτή η καθοριστική διαφορά ήταν γνωστή, τότε πολλά απ’ τα μυστήρια των σχέσεων θα ήταν λυμένα, με τον άνδρα να παραχωρεί ευχαρίστως και με υπομονή, όλες εκείνες τις συχνά υπερβολικές συναισθηματικές διαβεβαιώσεις και την γυναίκα να κατανοεί την σκληρή, συχνά απλοϊκή και ζωώδη λογική του κυνηγού, που ζει ακόμα μέσα στον άνδρα.

Ο άνδρας λοιπόν που γνωρίζει την προέλευση της ασυνήθιστης βουλιμίας της γυναίκας για συναισθηματική κάλυψη, θα την προσφέρει αφειδώς και μάλιστα με θεατρική υπερβολή, γιατί καταλαβαίνει ότι μπροστά του έχει έναν γιγάντιο μηχανισμό μιας αρχαίας πολυμήχανης μητέρας! Ένα εξαιρετικά περίπλοκο ον, που νιώθει μητέρα πολύ πριν αποκτήσει παιδιά και που τις υπερβολικές μητρικές επιφυλάξεις και τις όποιες αντιδράσεις της, σμίλεψαν οι χιλιετίες και όχι μόνο οι πρόσφατες, επιφανειακές πολιτισμικές επιταγές του παρόντος. Δεν έχει λοιπόν και πολύ άδικο ο Όμηρος, όταν βάζει τα λόγια αυτά στο στόμα του σκοτωμένου απ’ την γυναίκα του, Αγαμέμνονα: «Γι αυτό κι εσύ να μη φανερώνεις, (στη γυναίκα σου) κάθε γνώμη που έχεις στο μυαλό σου, παρά άλλα να της λες κι άλλα όμως να της κρύβεις». Οδύσσεια Λ. 441.

Αντιστοίχως, η γυναίκα που γνωρίζει ότι ο άνδρας είναι φορέας μιας φυσικής ορμής, που του κληροδότησαν οι ατελείωτες γενεές των κυνηγών που κουβαλάει μέσα του, θα έδειχνε κατανόηση στις υπερβολικές ανδρικές φιλίες, αλλά και ευφυή ευελιξία, όταν το άγριο επιθετικό ζώο, βγαίνει από μέσα του ακυβέρνητο. Αντί όμως αυτής της κατανόησης, που θέλει όπως είναι φυσικό, να είμαστε ακόμα η συνισταμένη των πανάρχαιων ψυχικών μας κληροδοτημάτων, υπάρχει η αφελής τάση, να επιδιώκουμε το ένα φύλο να περάσει τους δικούς του αποκλειστικούς κώδικες στο άλλο. Μια εξομοίωση, που συχνά καταστρέφει το ένα από τα δύο φύλα ή οδηγεί στην οριστική αποτυχία και τον αναπόφευκτο χωρισμό.

Σήμερα δυστυχώς, η επίμονη προσπάθεια πλήρους εξίσωσης των δύο φύλων, παραγνωρίζοντας αυτά τα ψυχικά κληροδοτήματα των χιλιετιών, παρασύρει τα ζευγάρια σε μια καταδικασμένη εμμονή εξίσωσης, που παραγνωρίζοντας τον πανάρχαιο διαφορετικό και γονιδιακά κληροδοτημένο ψυχισμό τους, τα οδηγεί σε εσφαλμένη κατανόηση, αδημονία και συχνά σε αποτυχία και δυστυχία.   

Όλα αυτά που προαναφέραμε, δεν ισχύουν μόνο για τον άνδρα και τη γυναίκα, αλλά δείχνουν και τους φυσικούς μηχανισμούς διαφοροποίησης λαών, φυλών και εθνών, που παρέμειναν προσκολλημένοι στον ρόλο του αδυσώπητου κυνηγού, για πολλές περισσότερες χιλιετίες!

 Μ. Καλόπουλος

Από το βιβλίο του: «Η ιστορία της νοημοσύνης Μήτις – Αθηνά και οδυσσειακό πνεύμα»