logo

fb youtube rss

Σύνδεση


ΑΠ’ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ Μ. ΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ «ΘΑΥΜΑ ή ΑΠΑΤΗ ΤO ΑΓΙΟ ΦΩΣ ΤΗΣ ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ» ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠ’ ΤΟ "ΧΑΜΕΝΟ" ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΑΔΑΜΑΝΤΙΟΥ ΚΟΡΑΗ: «ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΝ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΟΙΣ ΑΓΙΟΥ ΦΩΤΟΣ».ΜΕΡΟΣ Γ

MEΡΟΣ Γ
Φ. Πετρον τον ερημιτην (Pierre l  Hermite) λεγεις.

Κ. Ναι, τον Πετρον τουτον η Κουκοπετρον (Cucupietre), ως τον ονομαζει η Κομνηνη  Αννα[1]. Ο Κουκουπετρος ουτος, επι­στρεφων απο την  Ιερουσαλημ, οπου ειχεν υπαγειν εις προσκυνησιν, ιστορησεν εις τον Παπαν Ουρβανον τον δευτερον οσα κακα επασχαν απο τους Σαρακηνους οι εκει υπαγοντες προσκυνηται, με τοσον ενθουσιασμον, ωστε ο Πάπας, οστις επεθεμει την αποκτησιν της  Ιερουσαλημ, της Αιγυπτου και ολης της Ανατολης, αν ητο δυνατον, εδεχθη τον Κουκουπετρον ως ευτυχες ευρημα, και τον εκρινε μονον ικανον να ενθουσιαση τους ηγεμονας της Ευρωπης εις τον κατα των Σαρακηνων πολεμον· το οποιον και εκατωρθωσε[2]. Αφου λοιπον εκυριευσαν την  Ιερουσαλημ, αφινω σε να συλλογισθης, αν εσυνεχισαν το θαυμα του αγιου φωτος.

Φ. Δικαιον ειχαν να το ενεργωσιν, ως και προτερον, επειδη αυτοι και το εφευρακασι.

Κ. Και το ενεργουσαν με τοσην προθυμιαν και χαρην, ωστε ολον το διαστημα, οσον εκρατησαν την  Ιερουσαλημ, εμπορει δικαιως να ονομασθη ο Χρυσους αιων των Μοναχων της Ρωμης. Οι προσκυνηται ετρεχαν πανταχοθεν εις την Ιερουσαλημ, φωναζοντες τωρα μάλιστα, ο,τι εφωναζαν την τεταρτην εκατονταετηριδα οι Ανατολικοι, ως πληρωσιν της Δαυϊτικης προφητειας «Προσκυνησημεν εις τον τοπον ου εστησαν οι ποδες αυτου».

Φ.  Α! Τον ψαλμον του Δαυϊδ ενομισαν προφητειαν περι της μελλουσης προσκυνησεως των  Ιεροσολυμων! Θαυμαζω πως δεν επροσαρμοσαν και ο,τι λεγει κατωτερω εις τον αυτον ψαλμον ο προφητης, περι των Ιουδαιων ιερεων της Ιερουσαλημ.

Κ. Καλα σου ηλθεν εις τον νουν η ακολουθια του ψαλμου, διοτι, μα την αληθειαν, αν τα πρωτα λογια απεβλεπαν τους προσκυνητας, τα ακολουθα ευλογως επρεπε να προσαρμο­σθωσιν εις τους θησαυριζοντας τα δωρα των προσκυνητων ιερεις· «Την θήραν αυτης ευλογων ευλογήσω, τους πτωχους αυτης χορτάσω αρτων, τους ιερεις αυτης ενδυσω σωτηριαν, και οι οσιοι αυτης αγαλλιασει αγαλλιασονται[3].»

Φ. Εκρατησε πολυν καιρον η ευλογημενη θήρα, το χρυσουν τουτο κυνήγιον των Λατινων ιερεων;

Κ. Ογδοηκοντα οκτω ετη εθρεψαν με το θαυμα τουτο την ακολασιαν των, εωσου επερασε παλιν εις χειρας των Ανατολικων ο αγιος ταφος.

Φ. Πως;

Κ.  Ο περιφημος Σαλαδινος, Σουλτανος της Αιγυπτου, αφου απεκτησε την  Ιερουσαλημ (1187), εχαρισε τον αγιον ταφον εις τους Ανατολικους[4].

Φ. Δια τι οχι εις τους Δυτικους;

Κ. Πρωτον, διοτι ελαβε την πολιν απο τους Δυτικους, ως απ΄ εχθρους, με πολλην αιματοχυσιαν· επειτα διοτι ειχε και φιλον τον τοτε βασιλευοντα Γραικορωμαιον Αυτοκρατορα, Ισαακ τον  Αγγελον, οστις ειχε συμμαχησειν μ’  αυτον.

Φ. Χριστιανος σημμαχος των Σαρακηνων κατα Χριστιανων!

Κ. Τι ηθελες να καμη; Δια να μην αφανισθη απο τους σταυροφορους, ηναγκασθη να προσδραμη εις τον Σαλαδινον

Φ. Πιθανον οτι ελυπησε πολυ τους Δυτικους η μεταβασις του αγιου ταφου εις τας χειρας των Ανατολικων.

Κ. Τοσον πολύ, ωστε ο Πάπας Ουρβανος ο τριτος απεθανεν απο την λυπην της αγγελιας της αλωσεως[5].

Φ. Και εχαροποιησεν εξεναντιας τους Ανατολικους.

Κ. Χωρις αμφιβολιαν.

Φ. Το θαυμα δεν με λεγεις τι απεγινε;

Κ. Επερασε και τουτο αντάμα με τον ταφον εις τους Ανατολικους.

Φ.  Ατοπον τουτο· εχρεωστουσαν να λαβωσι τον ταφον του Χριστου χωρις το θαυμα, δια να δειξωσι καν οτι τον εσεβοντο πλέον παρα οι Δυτικοι.

Κ. Δεν εκαμαν βεβαια καλα· μη τους κρινης ομως τοσον αυστηρα. Η τοτε καταλαβουσα το γένος ολον βαρβαροτης τους εκαμε να συγχεσωσι τα συμφεροντα εις την Εκκλησιαν, με τα κοσμικα κερδη. Επραξαν ο,τι ηθελε πραξειν και πας αλλος κοσμικος, οστις κληρονομων εργαστηριον πλουσιον, συχναζομενον απο πολλους αγοραστας, δεν το κλειει, εξεναντιας φροντιζει και τας πραγματειας ν´ αυξηση, και τους αγοραστας να πολυπλασιαση.

Φ.  Ωραια απολογια!  Ωραια παραβολη πραγματειων ανθρω­πι­νων με την πραγματευσιν των θειων!

Κ.  Η παραβολη δεν γινεται απολογια· ουδ  εγω την εκαμα δια να τους δικαιωσω.  Αλλ  οταν τις κρινη τινά, χρεωστει να εξεταζη τας πραξεις του σχετικως προς τας περιστασεις, και εξαιρετως προς τον χρονον οτε εζησε, και προς τους ανθρωπους με τους οποιους συνεζησε. Τοιουτον δολον δεν ηθελαν βεβαια δεχθην οι Ανατολικοι εις τους χρονους των Γρηγοριων και των Χρυσοστομων. Αλλα τον ευτυχη καιρον εκεινον εδιαδεχθησαν οι δυστυχεστατοι τελευταιοι χρονοι των Γραικορωμαιων Αυτοκρατορων.

Οι βασιλεις (οι οποιοι ποτε δεν γινονται κακοι χωρις να μεταδωσωσιν εις τους λαους την κακιαν των) ησαν τοιουτοι, ωστε να σφαζωσιν ενας τον αλλον, δια να σφετεριζωνται τον αυτοκρατορικον θρονον, κλονουμενον και απο τας καταδρομας εις την μικραν Ασιαν των Τουρκων, και απο τας επιβουλας και λεηλασιας των Σταυροφορων ηγεμονων της Ευρωπης. Οι λογιοι παλιν ανδρες (φυσικα διδασκαλοι και παιδευταί του γενους) εμεταμορφωθησαν εις αθλιους σχολαστικους, στερημενους απο πασαν κρισιν και γευσιν του καλου, το οποιον ενομιζαν, οτι στεκει εις ελληνικα λεξειδια βαρβαρως συμπλεκομενα.

Φ. Πολλα παλιν αυστηρα κρινεις και συ τους λογιους.

Κ. Επειδη γνωριζεις την Βυζαντινην ιστοριαν, απορω πως ελησμονησες τον Μανασην, τον Τσετσην, τον Πτωχο­προδρομον, τον Νικήταν, και αλλους πολλους τοιουτους της αυτης εκεινης δωδεκατης εκατονταετηριδος, συγγραφεις η ποιητης, οτε επερασεν ο αγιος ταφος απο τους Δυτικους εις των Ανατολικων την εξουσιαν. Τοιουτοι ησαν οι φωστηρες εκεινου του αιωνος.

Φ.  Ονομασε τους μαλλον σκοτιστηρας, δεν θελω λησμο­νησειν ποτε την οποιαν μ´ επροξενησεν αηδιαν η αναγνωσις των.

Κ.  Αν εζης εκεινον τον καιρον, ηθελε σ’  ευφραινειν η ανα­γνωσις των, ως ευφραινε πολλους των τοτε, πλέον παρα την αναγνωσιν των ενδοξων Ελλήνων ποιητων και συγγραφεων, και ως ευφραινε τους μικρον προτερου εκεινων (της ενδεκατης εκατονταετηριδος) ο Πισιδης πλέον παρα τον Ευριπιδην[6].

Φ.  Ισως. Αλλα τις κοινωνια του αγιου φωτος με των σχολαστικων την ακρισιαν;

Κ. Κοινωνια αδιαλυτος.  Η πιστευεις, οταν φθαρη το λογικον εις αυτα του τα γεννηματα, τους λογους, οτι του μενει πλέον δεναμις να διακρινη τα υπερ λογον της θρησκειας θαυματα απο τα πλασματα των λαοπλανων; Εξετασε την ιστοριαν· αι θρησκευτικαι δοξαι των εθνων ηκολουθησαν παντοτε την αυξησιν η την ελαττωσιν της λογικης των παιδειας.  Οπου βλεπεις βαρβαρον εθνος, συμπερανε οτι δεν εχει θρησκειαν αληθη, η την εμολυνε με μεθους· οπου βλεπεις θρησκειαν μολυσμενην, συμπερανε, οτι και η βαρβαροτης των πιστευοντων ειναι αναλογος του μολυσμου, ολιγη, αν ο μολυσμος περιοριζεται εις ολιγα τινα, πολλη, αν εκεινος αμαυρωση την θρησκειαν ολοτελα.

Φ. Του βαρβαρου εθνους βαρβαροι πρεπει λοιπον να ηναι και οι ιερεις.

Κ. Τουτο ενοουσα κ´ εγω λεγων, οτι εις τον καιρον των Γρηγοριων και των Χρυσοστομων ουτ’  ητον, ουτ’  ηδυνατο να πλασθη αγιον φως. Ποτε επρωτοπλασθη;

Φ. Την εννατην εκατονταετηριδα ελεγες.

Κ.  Ηγουν, οτε το σκοτος της απαιδευσιας επαχενετο επιπλέον. Ποιοι το επρωτοπλασαν;

Φ. Οι Δυτικοι χριστιανοι ελεγες.

Κ. Οι ασυγκριτως δηλαδη βαρβαρωτεροι παρα τους τοτε Ανατολικους. Ποτε επερασεν απο τας χειρας των Δυτικων εις τους Ανατολικους;

Φ. Την δωδεκατην εκατονταετηριδα, ειπες.

Κ. Οτε δηλαδη η βαρβαροτητς των Ανατολικων ολιγον εδιαφερεν απο την βαρβαροτητα των Δυτικων. Εις τοιαυτην ελεεινήν καταστασιν του γενους, τι ηθελες να καμωσιν οι αγιοταφιται ιερεις;  Επραξαν βεβαια (παλιν το λεγω) κακα, υιοθετησαντες το γεννημα των Δυτικων· επραξαν ομως, ο,τι ηθελαμεν πραξειν ισως και συ κ εγω, αν εζωμεν εις τους δυστυχεις εκεινους χρονους.

Φ. Τουτο ισως δικαιονει τους θεωρουντας και πιστευοντας ως αληθες το ψευδές θαυμα, αλλ  οχι και τους θαυματουργους αυτου· δικαιώνει τους μωρους, οχι τους πανουργους. Αλλα και μεταξυ μωρων πως ευρισκονται πανουργοι; Ειναι και τουτο απορον.

Κ. Αι! φιλε μου.  Η μωρια των ανθρωπων δεν ομοιαζει κατα παντα την μωριαν των κτηνων. Τα κτηνη ειναι εξισου ολα μωρα· δεν εγνωρισες βεβαια ποτε προβατον, παραδειγματος χαριν, προβατου φρονιμωτερον.

Φ.  Οχι ποτε.

Κ. Αλλα μεταξε μωρων ανθρωπων ευρισκονται παντοτε και τινες των οποιων η μωρια δεν ειναι προβατικη. Ενα τοιουτον ανθρωπον, περικυκλωμενον απο μωροτερους του, νομισε οτι ειναι περικυκλωμενος απο τοσα προβατα, απο τοσους πειρασμους, ικανους να τον εξυπνισωσι, και να του αναπτυξωσι την οποιαν τρεφει φυσικα ο ανθρωπος κλισιν, να αποκτα και να ισχυη πλέον παρα τους αλλους, εις ενα λογον, να τον καμωσι πανουργον.

Φ.  Οχι βεβαια εμε, και αν ηθελαν εισθαι μωροι ολοι χωρις εξαιρεσιν οσους συναναστρεφομαι.

Κ. Μη λαλης, φιλε, μεγαλα. Πτυσε εις τον κολπον σου, ως λεγει η χυδαϊκη παροιμια. Δεν ενθυμασαι την θειαν παραγγελιαν του Χριστου;

Φ. Ποιαν;

Κ. Να λεγωμεν νυκτα και ημερα προσευχομενοι «Μη εισενεγκης ημας εις πειρασμον.» Με περικυκλώνεις απο μωρων ανθρωπων χορον, ετοιμων να κενωσωσι τα πουγγια των, και σε φαινεται παραξενον, αν ετοιμασθω κι εγω να γεμισω το ιδικον μου! Με συνοδευεις μ´ ανθρωπους ζητουντας που να ρηξωσι τα φλωρια των, και απορεις οτι τους προσκαλω κ  εγω με τον δισκον μου!  Οστις επιθυμει δια μωριαν να πτωχευση, διεγειρει φυσικα εις του πανουργου την ψυχην την επιθυμιαν να πλουτηση.

Φ. Αρκετα εδικαιολογησες τους τοτε αγιοταφιτας, ως ανθρωπους πειραζομενους απο σφοδρους πειρασμους· αλλα περι των σημερινων τι εχεις ν  απολογηθης, επειδη οι πειρασμοι επαυσαν πλέον, δια την αρχομενην εξαπλωσιν των φωτων εις το γένος;

Κ. Επειδη η εξαπλωσις δεν ειναι πολυς καιρος απου ηρχισεν, ειπε μαλλον, οτι ηλαττωθησαν οι πειρασμοι, οχι οτι επαυσαν ολοτελα.  Οταν ο κοινος λαος πληροφορηθη, οτι « Η βασιλεια του θεου εντος ημων εστι,» ως λεγει το Ευαγγελιον, οτι απο την θελησιν καθενος κρεμεται να κατασταση την ψυχην του κατοικιαν του Χριστου, ουδ  εχει χρειαν να υπαγη να ζητη τον ταφον του εις την Ιερουσαλημ, εις ενα λογον, οταν παυση να χυνη ελαιον εις τον λυχνον, τοτε θελει παυσειν ν’  αναπτεται κατέτος αγιον φως. Αρκει κατα το παρον οτι και των προσκυνητων ο αριθμος ολιγοστευει καθημεραν, και μεταξυ του κληρου της Ανατολικης εκκλησιας πολλα ολιγοι εμειναν σημερον οι εγκωμιαζοντες το θαυμα.

Φ. Εις τουτο ισως πλανασαι. Εγω δεν ηθελα τολμησειν να λεγω, οσα λεγεις, δια τας ενδεχομενας εκ μερους των θαυματουργων συκοφαντιας.

Κ. Ουδ  εγω, φιλε, τολμω να τα λεγω εις ολους· εις εσε τα ειπα, επειδη με ηναγκασες να σου φανερωσω την γνωμην μου, και εις εσε παρακαλω να μεινωσιν απορρητα. Ενθυμουμαι τι επαθα, κρινων το φαινομενον εις την Ιερουσαλημ ιχνος του ποδος του Χριστου, οτε...

Φ. Πως; Γινονται παρα το αγιον φως και αλλα θαυματα;

Κ. Και πολλά και παράδοξα, αν πιστευσομεν τους ιδοντας και ιστορησαντας αυτα.  Ιδαμεν οτι οι Γραικορωμαιοι Αυτοκρατορες εστολισαν την  Ιερουσαλημ με εκκλησιας, μοναστηρια και αλλα αναθηματα· ιδαμεν, οτι επειτα και ο Αυτοκρατωρ της Δυσεως, ερημωθεντα απο τους Σαρακηνους τα ανεκαινισε, και επροσθεσεν εις αυτα ιδια του αλλα πολλα. Αφου ο αγιος ταφος επερασεν απο τους Δυτικους εις τας χειρας των Ανατολικων, οι Γραικορωμαιοι Αυτοκρατορες της δωδεκατης και των καθεξης εκατονταετηριδων, μεχρι της αλωσεως, δεν ημελησαν ουδ’  αυτοι να στολιζωσι την γην της  Ιερουσαλημ, δι  εξαλειψιν οσων εχυναν αιματων συγγενικων, και οσων αδικιων αδικουσαν καθημεραν τους ταλαιπωρους υπηκοους των, τους οποιους επαραδοσαν τελευταιον εις εθνος αλλοτριον. Εις ολα ταυτα τα μοναστηρια η εκκλησιας της Ιερουσαλημ εγινοντο και γινονται ισως ακομη θαυματα. Παραδειγματος χαριν, το οποιον ελεγα ιχνος του ποδος του Χριστου, θαυμα τοσον πλέον ατοπον, οσον ουδ  εφροντισαν καν να συμφω­νησωσι την περι αυτου ιστοριαν οι πλασαντες αυτο· διοτι αλλοι το επροσκολλησαν εις την Μεταμορφωσιν, και αλλοι εις την Αναληψιν του Χριστου. Ιδου και αλλο θαυμα, αν αγαπας ν’ ακουης θαυματα.

Φ. Λεγε μονον.

Κ. Εις τον προναον της εκκλησιας του Ιωακειμ και της Αννης, γονεων της Θεοτοκου, ητο δενδρον, το οποιον κατέτος εις τα Γενεθλια της Παρθενου, εβλαστανε καρπους· απο τουτους ετρωγαν με μεγαλην ευλαβειαν οσαι στειραι επεθεμουν να τεκνογονησωσιν. Αριθμει τα θαυματα, αν αγαπας ν  ακουσης και αλλα.

Φ. Ναι, αριθμω· δύο, το ιχνος του ποδος του Χριστου, και ο κατ’ Ετος βλαστανων τεκνογονος καρπος.

Κ. Προς το τειχος της πόλεως, ειναι ο ταφος της αγιας Πελαγιας.  Οστις περιεργασθη να περαση το μεταξυ δια­στημα του τειχους και του ταφου, πρεπει πρωτον να εξομολο­γηθη μιαν μονην αμαρτιαν αν αφηση ανεξομολογητον, δεν το περνα χωρις κινδυνον να συσφιγχθη απο τα μαρμαρα του τειχους και του ταφου, και να σχηση. Δύο προσκυνηται[7] αυτοπται ιστορουν το θαυμα. Κατ’ αλλον ομως τριτον, κ’ εκεινον αυτοπτην, το θαυμα γινεται εις τον ναον του αγιου Γεωργιου, οπου δεν ειναι πλέον ταφος και τειχος, αλλα μαρμαρον τρυπημενον, δια του οποιου γινεται η διαβασις[8].

Φ. Δεν το αριθμω τουτο, επειδη δεν συμφωνουν οι ιστορησαντες.

Κ. Εξεναντιας, αριθμησε τα δύο. Τι παραξενον, αν το αυτο θαυμα εγινετο και εις τον ταφον της αγιας Πελαγιας και εις τον ναον του αγιου Γεωργιου;

Για τη συνέχεια βλέπε στα «άρθρα» μέρος  δ



[1] Θυγατηρ του Αυτοκρατορος Αλξιου του Κομνηνου.

[2] VOLTAIRE, Essai sur les moeurs et l  esprit des nations, chap.54 ΜULLER Histoir. Universel. Trad. Franc. tom. II, pag. 387; DAUNOU, Essai Historiq. sur la puissance temporel. des Papes, tom. I, pag. 141, et pag. 193, 194.

[3] Ψαλμ. ρλβ, 15-16.

[4] VOLTAIRE, Essai sur les moeurs et l  esprit des nations, chap. 56.

[5] MULLER, Histoir. Universel. Trad. Franc. tom. II, pag. 410.

[6] Ιδε Μυθ. Αισωπ. συναγωγ. Προλεγομ. σλε. λα, εκδ. Κορ.

[7] ΠΕΡΔΙΚ.  Εκφρ. των εν  Ιεροσολ. κυρ. θεμ. ΑΝΩΝΥΜ.  Αποδειξ. Περι των Ιεροσολ., εν τοις Συμμικτ. Λεοντ. Αλλατ. Βιβλ. Α , σελ. 72 και 87.

[8] ΕΠΙΦΑΝ. ΜΟΝΑ×. Διηγησις κ.τ.λ. εν τοις αυτοις Συμμικτ. σελ. 53.


{backbutton}